Spomenici

Srpski spomenici predstavljaju žive svedoke istorije i kulture Srbije. Stari i novi spomenici predstavljaju istorijsku i kulturnu tranziciju kroz koju je Srbija kao zemlja prošla.

Neki od spomenika koje morate posetiti u Srbiju su: Manastir Gračanica (nalazi se na Kosovu). Prvo što zapanji posmatrača na prvi pogled je simetrična konstrukcija manastira. Arhitektura je unikatna na sopstveni način i predstavlja najfiniji primer srpske arhitekture. Žuta i Crvena nijansa je proizvedena od peska koji je korišćen za izgradnju ovog arhitektonskog remek dela. Freske na zidovima manastira su karakteristične i prepoznatljive za Vizantijsku umetnost i arhitekturu.

Spomenik NAIS ili Niš kao mesto rođenja Imperatora Konstantina, predstavlja jedno od najznačajnih Srpskih spomenika. NAIS je bio stari rimski grad kao i dom za nebrojene umetničke predmete kao što su mozaik i mermerne figure koje datiraju iz Rimskog doba. Prelepa bronzana statua glave Imperatora Konstantina je iskopana sa nalazišta i sačuvana, izložena  u Nacionalnom Muzeju u Beogradu.

Srpski spomenici su istorijske legende, koje su kao živi svedoci sećanja iz prošlosti i koji sa nestrpljenjem čekaju  budućnost.

MRAMORJE

Mramorje ili Bagruša je srednovekovni necropolis i nalazi se na Perućcu. Predtavlja najočuvaniji necropolis u region. Nekropolis je izgrađen u 14.veku i prostire se izmedju reke Drine i glavnog puta koji prati rečni tok na ulazu u naselje. Spomenik je zaštićen od strane Republike Srbije kao Kulturni Spomenik od posebnog značaja. 

Nekropolis, sa oko 200 nadgrobnih spomenika izrađenih od čvrstog krečnjaka, podignut u 14. Veku. Najveći nađeni primerci nadgrobnih spomenika u nekropolisu dostižu dužinu od 2 metra, dubinu i visinu od skoro 1 metar.

Tokom vremena neki od nadgrobnih spomenika su pomereni, drugi su potonuli u zemlju, dok nekoliko primeraka je transportovano u muzeje (dva nadgrobna spomenika iz nekropolisa se nalaze u kolekciji Etnografskog Muzeja u Beogradu a jedan se nalazi u Nacionalnom Muzeju u Užicu).


LEPENSKI VIR  ARHEOLOŠKO NALAZIŠTE OD 7000 BC

Izvor: www.funnytogo.com

Lepenski Vir je važano Mezolitsko arheološko nalazište u Srbiji na centralnom Balkanskom Poluostrvu. Sastoji se od jednog velikog naselja sa oko desetak sela satelita. Dokazi ukazuju na prvo ljudsko prisustvo oko 7000 pre naše ere, sa kulturom koja je dostigla svoj vrhunac između 5300 pne i 4800 pne.

Brojne riblje skulpture i neobična arhitektura predstavljaju svedočenja bogatog društvenog i religijskog života, vođeni od strane stanovnika, kao i visokog kulturnog nivoa ovih ranih Evropljana.

Lepenski Vir je Mezolitsko nalazište – koje označava srednje kameno doba, u ovom slučaju 8 000 godina pre sadašnjice, posle početka topljenja leda sa glečera koji su prekrivali veći deo Severne hemisphere. Nalazište se nalazi na otvorenom prostoru. Lepenski Vir kao što je bio 8 000 pne, predstavljao je uspešnu zajednicu na ograničenom područnu na desnoj obali Dunava, na sredini Đerdapske Klisure poznatije kao Gvozdena Kapija. Profesor Dragoslav Srejović (1931 – 1996), otkrio je i iskopao nalazište Lepenski Vir I Vasać: dva ključna naselja iz mezolitske i protoneolitske culture Jugo-Istočne Evrope.

Glavno nalazište se sastoji od nekoliko arheoloških faza, počevši sa Proto-Lepenski Vir, potom Lepenski Vir la-e, Lepenski Vir II i Lepenski Vir III.

U okolini nalazišta je takođe otkriven određen broj satelitskih sela koji pripadaju istoj kulturi i vremenskom period. Dodatna nalazišta: Hajdučka Vodenica, Padina, Vašac, Ikaona, Kladovska skela i drugi. Pronađeni su predmeti koji sadrže oruđa izrađena od kostiju i kamena, ostaci kuća i nekoliko sakralnih objekata, uključujući unikatne kamene skulpture.

Predpostavlja se da su ljudi Lepenskog Vira predstavljali potomke lovaca i sakupljača rane evropske populacije od kraja poslednjeg ledenog doba.  Arheološki dokaz ljudskog naselja datiraju oko 20.000 pne. Prvo naselje na najnižem nivou datira unazad do 7 000 pne, vreme kada je klima postala značajno toplija.

Lepenski Vir je proglašen Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. Godine i pod zaštitom je Republike Srbije.


 

TRAJANOV MOST 
tabula_traianaw

Trajanov Most ili Most Apollodorus je bio Rimski most, prvi koji je izgrađen preko reke Dunav.

Više od hiljadu godina, to je bio najduži izgrađeni lučni most na svetu u smislu ukupne dužine luka i same veličine mosta. Most je projektovao Grčki arhitekta Apollodorus iz Damaska.

Most se nalazi istočno od Gvozdenih Kapija (Đerdap), nedaleko od današnjih gradova Dorbeta-Turnu Severin (Rumunija) i Kladova (Srbija). Njegovu izgradnju je naručio Imperator Trajan kao dodatni put za snabdevanje Rimskih legija koje su se borile u Dačiji (Trajnsko-Dačijski rat). 

Struktura mosta je iznosila 1,135 metara dužine (u tom delu reka Dunav je 800 metara široka), 15 metara u dubinu i dostizao je 19 metara visine (mereno sa površine reke). Na oba kraja mosta nalazila su se Rimska utvrđenja, svako utvrđenje je bilo izgrađeno oko izlaza i prelaženje na drugu stranu reke je bilo moguće samo prolaskom kroz kamp.

Inžinjer mosta Apollodorus iz Damaska je koristio drvene lukove na dvadeset zidanih lukova (sačinjenih od cigli, maltera I pozzolana cementa) koji su spajali 38 metara svaki. Bez obzira na ovakvu vrstu kompleksnu vrstu konstrukcije, most je izgrađen u neverovatno kratkom vremenu (između 103 I 105), jedino moguće objašnjenje je reka bila preusmerena u toku izgradnje mosta.

Rimska spomen ploča (“Tabula Traiana”), iznosi 4 metra dubine i 1,75 metara visine, postavljena je  u čast završetka Trajanovog vojnog puta koji se nalazi na Srpskoj strani reke Dunav, suprotno Rumunskom gradu Ogradinu.

Natpis na spomen ploči glasi:

  tt1IMP. CAESAR. DIVI. NERVAE. F

NERVA TRAIANVS. AVG. GERM
          PONTIF MAXIMUS TRIB POT IIII
          PATER PATRIAE COS III
          MONTIBVUS EXCISI(s) ANCO(ni)BVS
          SVBLAT(i)S VIA(m) F(ecit)




 

CRKVA SVETIH APOSTOLA PETRA I PAVLA

sts-peter-paulw

Crkva Svetih Apostola Petra i Pavla ili crkva Svetog Petra je Srpska Pravoslavna crkva na brdu Stari Ras, srednjovekovni glavni grad tadašnje Raške (Srbije), blizu grada Novi Pazar. To je najstarija crkva u Srbiji i posvećena je Apostolima Petru i Pavlu.

Sadašnja crkva (7. – 9. Vek) je izgrađena na temeljima nekoliko ranijih crkava, čiji su ostaci ostali dobro očuvani.

Temelj crkve, veliki stubovi i osmougaona kula koja skriva unutrašnju kupolu predstavljaju primere kružnih mauzoleja i arhitektonski predstavljaju stil koji se koristio posle cara Konstanina (306-312).

Petar Gjinković koji je vladao Srbijom u period između 892-917, sahranjen je u ovoj crkvi. U knizi Vasilija II iz 1020 godine, Raška episkopija se pominje kao centar služenja u Srbiji i u to u crkvi Svetih Apostola Petra i Pavla.

Freske datiraju iz 10, 12 i 13-tog veka, neke freske su restaurirane sredinom 13-tog veka. Arheološka ispitivanja, naglašavaju da je crkva bila obnovljena nekoliko puta tokom istorije, počevši od 4-tog veka.

Crkva je proglašena Kulturnim Spomenikom od izuzetnog značaja 1979. godine, i  pod zaštitom je Republike Srbije. 

STARI RAS stari-rasw

Stari Ras je srednjovekovni kompleks spomenika koji se nalazi na mestu na kome su se spajali putevi sa zapada i juga i vodili dalje ka istoku. Tokom jednog milenijuma tu su se smenjivale razne vojske, države, a značaj grada je vremenom rastao i opadao. Kompleks se sastoji od više spomenika, a najznačajniji lokaliteti koji su obuhvaćeni istraživanjima su: Gradina na Pazarištu sa Podgrađem, Trgovište, Gradina u Postenju, Reljina gradina, crkva u Naprelju i latinska crkva u Postenju. Gradina na Pazarištu sa Trgovištem zajedno sa obližnjim manastirom Sopoćani, manastirom Đurđevi stupovi i crkvom svetih Apostola Petrai Pavla svedoči o veličini i značaju Rasa u srpskoj srednjovekovnoj državi.

Ostaci Starog Rasa se nalaze na lokalitetu Gradina na Pazarištu sa donjim gradom Trgovište koji se nalazi na 11 km zapadno od Novog Pazara u blizini manastira Sopoćani. Poslednjih godina je pokrenuto istraživanje kojim se pokušava dokazati da je prava lokacija grada utvrđenje Gradina u Postenju koje se nalazi na 2 km od Novog Pazara. Ime Ras najverovatnije vodi poreklo od naziva utvrđenja  Arsa  koju pominje vizantijski istoričar Prokopije u VI veku. Srpska srednjovekovna država je prema imenu grada dobila naziv  Raška, što je kasnije korišćeno kao ekvivalent sa nazivom Srbija.

Mesto na kome je smešten grad ima bogatu istoriju koja doseže do bronzanog doba. Na tom mestu se nalazilo vojno utvrđenje Rimljana, a tokom kasnoantičnog perioda su građeni i objekti za stanovanje i bazilika. Ime Ras prvi put se spominje u srednjovekovnim izvorima vizantijskog cara Konstantina VII Porfirogenita koje se odnose na rat između Srbije i Bugarske krajem IX veka. U periodu od IX do početka XII veka utvrđenje zaposedaju najpre Bugari, a potom naizmenično Srbi i Vizantijci. Od kraja XII veka i tokom XIII veka Ras je bio politički i kulturni centar srpske države i prestonica vladara iz dinastije Nemanjića.

U Rasu su nastala neka najstarija očuvana dela srpske umetnosti, a krajem XII veka je bio kulturni centar države.

Opsežna arheološka istraživanja kompleksa srednjovekovnog Starog Rasa su započeta krajem 1971. godine, a ceo kompleks se od 1979. godine nalazi na UNESKO-voj listi svetske baštine u sklopu spomenika srednjeg veka objedinjenih pod zaštićenom celinom Stari Ras i Sopoćani.

 

pecka-patrijarsija-w

PEĆKA PATRIJARŠIJA

Manastir Pećka patrijaršija je skup crkava na domaku Peći, kraj Pećke Bistrice, a na ulazu u Rugovsku klisuru. Pećka patrijaršija je jedan od najznačajnijih spomenika srpske prošlosti. U njoj se vekovima nalazilo sedište srpskih arhiepiskopa i patrijaraha. Od svoga postanka u 13. veku, Patrijaršija je okupljala učene teologe, vrsne književnike i obdarene umetnike i svi su oni u njoj ostavljali svedočanstva o svom pregalaštvu. Stoga je ona danas ne samo staro središte srpske crkve, već i mesto gde se čuva značajna umetnička zaostavština.

UNESKO je proglasio manastir Pećku patrijaršiju za mesto svetske kulturne baštine 13. jula 2006.

Kompleks manastirskih crkava je krajem novembra 2008. godine ofarban u crvenu boju, poput manastirske crkve u Žiči, što je izazvalo burne reakcije u stručnim krugovima, kako među onima koji taj čin osuđuju, tako i među onima koji ga opravdavaju.

 

manastir-sv.-prohor-pcinjski-xi-vekw

MANASTIR SVETI PROHOR PČINJSKI

Manastir Sveti Prohor Pčinjski se nalazi na šumovitim obroncima planine Kozjak, na levoj obali reke Pčinje, u blizini sela Klenike, 30 km južno od Vranja. Prema predanju, podigao ga je u 11. veku vizantijski car Roman Diogen u znak zahvalnosti Svetom Prohoru Pčinjskom, koji mu je prorekao da će postati car. Manastir radi kao kulturno-prosvetni centar ovog kraja i u njemu radi bogoslovska škola, prepisivačko-iluminatorska radionica, a organizovano se uči ikonopisački zanat.

Manastir je proglašen Spomenikom od Velikog značaja 1979. godine, zaštićen je od strane Republike Srbije.

DJURDJEVI STUPOVI

djurdjevistupoviw

Đurđevi stupovi su manastir SPC, posvećen svetom Đorđu koji se nalazi na brdu iznad Novog Pazara, u Starom Rasu. Đurđevi stupovi su jedan od najstarijih srpskih manastira. Manastir je podigao veliki župan Stefan Nemanja u prvim godinama posle stupanja na presto velikog župana (izgradnja je završena 1171. godine), a crkva je oslikana oko 1175. godine. Manastir je uvršten u svetsku kulturnu baštinu i pod zaštiom je UNESKO-a. Manastir postoji već preko 830 godina, a od toga je 300 godina u ruševinama i 40 godina se obnavlja. Danas je manastir velikim delom obnovljen. U manastiru živi 4 monaha i 2 iskušenika.

O posebnom značaju manastira, pored starih biografskih tekstova, govori i izuzetan položaj manastira podignutog na samom vrhu istaknutog uzvišenja, kao i osobena arhitektura crkve svetog Đorđa sa dve kule-stolpa/stupa koji su dali kasniji naziv i crkvi i manastiru – Đurđevi stupovi.

 
studenicaw

MANASTIR STUDENICA

Manastir Studenica je jedan od najvećih i najbogatijih manastira Srpske pravoslavne crkve. Nalazi se 39 km od Kraljeva, a osnovao ga je Stefan Nemanja 1190. godine.

Utvrđeni zidovi manstira okružuju četiri crkve: Bogorodičnu crkvu i Kraljevu crkvu (crkvu svetih Joakima i Ane), obe izgrađene od mermera, crkvu Nikoljaču (crkvu svetog Nikole) i još jednu crkvu, očuvanu u temeljima. Manastir je poznat po svojoj kolekciji fresaka iz 13. i 14. veka.

UNESKO je 1986. uvrstio Studenicu u listu Svetske baštine.

ZICA

Manastir Žiča se nalazi u centralnoj Srbiji,između Kraljeva i Mataruške Banje. Putem preko reke Ibra, na 4. kilometru južno od Kraljeva.  

Manastirska crkva je posvećena Svetom Spasu-Vaznesenju Gospodnjem, a podigao je kralj Stefan Prvovenčani sa svojim bratom Svetim Savom, između 1208. i 1215.godine.  

manastir-zicaxiii-vekw

Istorija manastira Žiče počela je onog trenutka kada je sedamanestogodišnji Rastko Nemanjić odlučio da napusti dvor svog oca Stefana Nemanje i posveti se monaškom podvigu na Svetoj Gori Atoskoj. Kao smerni monah, Sava je svojim podvizima pružao primer svetogorskim kaluđerima. Božijom blagodaću uspeo je da preporodi srpsku zemlju i u duhovnom i u državotvornom pogledu. 

Kada se početkom XIII veka Sveti Sava vratio sa Svete Gore u Srbiju sa moštima svetog mu roditelja Simeona mirotočivog, srpska država je bila potrešena sukobom između Stefana i Vukana. Pomirivši zavađenu braću Sveti Sava je zajedno sa Stefanom odlučio da sagradi manastir Žiču kao srpsku carsku lavru. Mesto na kom se gradio manastir bilo je podjednako udaljeno i od Carigrada i od Rima, što je Božijom pomoću značilo da je Srbija na raskršću između pravoslavnog Istoka i rimokatoličkog Zapada.

Crkva u manastiru Žiči koja je posvećena Hristovom Vaznesenju (Sveti Spas) građena je oko dvadeset godina. Crkva je kao celina predstavljala ne samo manastirski hram već i katedralu prvog srpskog arhiepiskopa. U građenju crkve uočavaju se novine u odnosu na hramove iz vremena Stefana Nemanje.

Žiča je oslikana zauzimanjem Svetog Save oko 1220.godine, a kako i dolikuje prvom sedištu srpske autokefalne arhiepiskopije,freskama su je ukrasili najbolji “mramornici i slikari” iz Carigrada. Veliki deo prvobitnog živopisa je uništen, sačuvani su fragmenti u pevnicama, a postojeće freske potiču iz doba velike obnove Žiče za vreme kralja Milutina između 1313. i 1316.godine. 

MANASTIR MILEŠEVA

Nalazi se na šestom kilometru od Prijepolja na reci Mileševci. Raški po stilu, podigao ga je kralj Stefan Vladislav (1234—1243) u prvoj polovini XIII veka kao svoju zadužbinu, a u njoj je i sam sahranjen.

U priprati, koju je kralj Vladislav dogradio 1235. godine, položio je mošti svog strica svetog Save. Njih su Turci 1594. godine prilikom osvajanja preneli na Vračar (Beograd) i spalili, u pokušaju da slome srpski duh.mileseva-monasteryw

Freske Mileševe se ubrajaju među najbolja evropska ostvarenja 13. veka, a od njih najpoznatiji je Beli Anđeo, koja je u sklopu freske (Mironosnice na Hristovom grobu.) Pored Belog anđela druga remek-dela su Bogorodica iz Blagovesti i Ktitorska kompozicija sa portretom kralja Vladimira. Ova dela takođe predstavljaju i najveće domete slikarstva tog doba u Evropi.

Istorijski portreti: Ikonografija Nemanjića, na južnom zidu kraljević Vladislav, a na severoistočnom likovi Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, Radoslava i Dragoslava.

Manastir Mileševa je proglašen za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. Godine i pod zaštitom je Republike Srbije.

MANASTIR GRAČANICA

 gracanica_monasteryw

 Od ranije postojeće ranohrišćanske bazilike iz VI veka, i sledeće građevine, crkve iz XIII veka, sedišta lipljanskog episkopa, ostali su samo delovi. Sadašnja crkva, posvećena u srednjem veku Blagoveštenju dok danas slavi Uspenje Bogorodičino, sagrađena je i oslikana kao zadužbina kralja Milutina do 1321. g.Crkva ima formu petokupolnog razvijenog upisanog krsta, sa ubrzo dodatom otvorenom spoljašnjom pripratom i verovatno kulom-zvonikom na zapadnoj strani. Gračanica predstavlja vrhunsko ostvarenje poznovizantijske arhitekture, koje pleni svojim jedinstvom konstruktivnih i dekorativnih elemenata.

Teološki učeno, raspričano gračaničko slikarstvo pripada zrelom slikarstvu tzv. „dvorske škole kralja Milutina,“ čija ostvarenja se uklapaju u najavangardnije tokove klasične umetnosti doba Paleologa. Nešto slabijeg kvaliteta je živopis iz eksonarteksa, zatvorenog i ponovo živopisanog 1570. g. Crkva, već 1379-83. g. dosta oštećena od Turaka, obnovljena je 1383. g. Posle konačnog podpadanja ovih predela pod tursku vlast manastir je imao tešku istoriju ispunjenu haranjima i stradanje, posebno tokom XVIII-XIX veka.

Od nekada čuvene riznice ostalo je nekoliko dragocenih ikona iz XVI-XVII veka, nešto rukopisnih knjiga ali i jedan oktoih štampan 1539. g. u štampariji koja je radila u manastiru početkom XVI veka.

Manastir Gračanica je proglašen za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1990. godine, a 13. jula 2006. godine  je stavljen na listu svetske baštine UNESKO pod nazivom Srednjovekovni spomenici na Kosovu kao i manastir Visoki Dečani koji je stavljen na UNESKO Listu svetske baštine koji su  opasnosti. 

 
MANASTIR  VISOKI DEČANI

decaniw

Manastir Visoki Dečani nalazi se u jednoj udolini pored rečice Dečanska Bistrica jugozapadno od Peći, ispod planinskog masiva Prokletije. Izgradnja crkve Hrista Pantokratora (Svedržitelja) počela je 1327. godine ktitorstvom srpskog kralja Stefana Uroša Trećeg Dečanskog. Glavni majstor bio je fra Vita iz Kotora, inače katolički monah, a radove je nadgledao arhiepiskop Danilo Drugi koji se trudio o „sazdanju i utvrđenju“ crkve skupivši „veliko mnoštvo umetničkih i veštih majstora“. Sam Stefan Dečanski je sazidao ugaoni kamen na ovoj crkvi a još 1330. godine izdao je ktitorsku povelju kojom je bogato obdario svoju zadužbinu. Posle smrti kralja Stefana, njegovo delo nastavio je njegov sin Stefan Uroš Četvrti Dušan i okončao gradnju Dečana 1335. godine.  

Ovaj manastir se nalazi na spisku Uneskove Svetske baštine zajedno sa još tri manastira SPC pod imenom „Srednjovekovni spomenici na Kosovu i Metohiji“.

UNESKO je proglasio manastir Dečani za mesto svetske kulturne baštine 2004, navodeći da su njegove freske jedno od najvrednijih primera tzv. renesanse Paleologa u Vizantijskom slikarstvu i dragocen zapis o životu u XIV veku.

 

sopocaniw

MANASTIR SOPOĆANI

Manastir Sopoćane, dom Svete Trojice, je podigao kralj Stefan Uroš I (1243-1276) nedaleko od izvora reke Raške. Manastir se nalazi na 17 km zapadno od Novog Pazara. Na ovom mestu, izvorištu srpske srednjevekovne države Nemanjića, treći sin kralja Stefana Prvovenčanog je iza sebe ostavio zadužbinu koja svojom veličinom i lepotom nadmašuje sve dotadašnje srpske crkve. Freske manastira Sopoćani su pravo remek-delo umetnosti, što je mnogo godina kasnije Sopoćanima donelo svetsku slavu. Danas je jedan od najznačajnijih srpskih kulturnih spomenika, koji je 1979. godine uvršćen na UNESKO-vu listu svetske baštine u sklopu spomenika srednjeg veka objedinjenih pod zaštićenom celinom Stari Ras i Sopoćani.

MANASTIR RAVANICA

 ravanicaManastir Ravanica je manastir u Srbiji i nalazi se u podnožju Kučajskih planina, pored sela Senje kod Ćuprije. Ravanica je zadužbina kneza Lazara, koji je poginuo u bici na Kosovu na Vidovdan, 28. juna 1389.

Crkva je posvećena Vaznesenju Gospodnjem i ograđena je čvrstim odbrambenim zidom sa sedam kula. Ravanica je sagrađena između 1375. i 1377. godine, a freske su oslikane nekoliko godina pred Kosovsku bitku. Ktitorska kompozicija je izmenjena i doslikana je Lazareva pogibija. Na njoj se, pored kneza Lazara nalazi i knjeginja Milica i njihovi sinovi Stefan i Vuk.

 Manastir Ravanica je proglašen za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. godine  i nalazi se pod zaštitom Republike Srbije.

TVRDJAVA ZVEČAN

800px-tvrdjava_zvecan

Predstavlja jedan od najstarijih danas očuvanih srpskih srednjevekovnih utvrda, ali nije poznato kada je podignut, iako je izvesno da kontinuitet utvrde na tom prostoru datira još iz antike, a možda čak i iz praistorije. Na istorijsku scenu ulazi 1093. godine kada je bio pogranična utvrda raškog župana Vukana (kraj XI veka-1112 ili 1115) koji je iz njega kretao u svoje pohode na Kosovo koje se tada nalazilo u sastavu Vizantije.

U sklopu tvrđave se nalazio jedan od kraljevskih dvorova Nemanjića, a u njoj je život okončao i kralj Stefan Dečanski (1321-1331). Osmanlije su ga zauzele neposredno posle kosovskog boja(1389) i u njemu je postojala stalna vojna posada do XVIII veka kada je grad napušten i prepušten zubu vremena.

 

SMEDEREVSKA TVRDJAVA

smederevow

Smederevska tvrđava je gradska utvrda u Smederevu koju je na ušću reke Jezave u Dunav u drugoj četvrtini XV veka (od 1428. godine) podigao despot Srbije Đurađ Branković (1427-1456), po njoj nazvan Smederevac. Tvrđava je po svom tipu klasična vodena (opkoljena je Dunavom i Jezavom, a sa juga veštačkim šancem koji povezuje dve reke) ravničarska utvrda što je čini jedinstvenom u srpskoj srednjevekovnoj arhitekturi, a za uzor prilikom gradnje uzet je Carigrad i njegovi bedemi. Prema svojoj površini od 10ha 41a 14m² (11,3272ha prema merenjima iz 1975. godine) bez spoljašnjeg bedema i kula odnosno 14.5ha sa njima, predstavlja jednu od najvećih tvrđava u Evropi i najveću tog tipa. Ima osnovu raznokrakog trougla (550m x 502m x 400m) u čijem je severnom temenu je smešten manji raznokraki trougao koji formira tzv. Mali Grad, dok ostatak utvrde čini tzv. Veliki Grad. Snaga smederevskih bedema pokazala se prilikom osmanlijskih opsada:

  • 1439. godine (kada je posle tri meseca glad primorala opsađene na predaju)
  • 1453. godine (kada je odbijen napad Mehmeda II(1451-1482) koji je te godine zauzeo Carigrad)
  • 1456. godine (kada je odbijen napad)

da bi ih Osmanlije konačno osvojile predajom grada bez borbe 1459. godine, što je predstavljalo i formalni kraj despotovine Srbije.

Smederevska tvrđava je proglašena za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. godine, zaštićena je od strane Republike Srbije. 2010. godine stavljena je i na listu UNESC-Aa, mogućih predloga za svetske baštine.

  

GOLUBAČKA TVRĐAVA – GRAD

golubac

Golubački Grad ili Golubac je srednjovekovna tvrđava, spomenik kulture od izuzetnog značaja. Nalazi se u Nacionalnom parku Đerdap, na desnoj obali Dunava, 4 km nizvodno od današnjeg naselja. Smeštena je na visokim liticama, na mestu na kom se reka sužava, na samom ulazu u Đerdapsku klisuru.

Golubačka tvrđava je proglašena za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. godine, zaštićena je od strane Republike Srbije.

 

Source: http://en.worldpoi.info/poi/5592/

MANASTIR MANASIJA

manasija 

Manastir Manasija (Resava) je jedan od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj „Moravskoj školi“. Nalazi se na oko 30 kilometara od autoputa Beograd-Niš, blizu Despotovca. Manastir je podigao despot Stefan Lazarević, poznat i kao Visoki Stefan, čije se mošti, po mišljenju nekih stručnjaka, nalaze u južnom delu crkve, ispod bele mermerne ploče. Gradnja je trajala između 1407. i 1418. godine. Odmah posle osnivanja, Manasija je postala kulturni centar despotovine. Njena „Resavska škola“ bila je prepisivačka radionica i bila je izvor pisanih dela i prevoda i posle pada despotovine, kroz ceo 15. i 16. vek.

Manastir Manasija je proglašen za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. godine, zaštićena je od strane Republike Srbije.

patriarchate_bgPATRIJARŠIJA

Srpska Patrijaršija predstavlja jedan od najstarijih srpskih spomenika. Tokom vremena, Srpska Patrijaršija  je bila veoma oštećena,  ali i dalje ima svoj veliki značaj. To je spomenik sagrađen u 13. veku. Srpska Patrijaršija predstavlja srce Srpske duhovnosti.

Patrijaršija je jedna od popularnih turističkih odredišta, veoma privlačna za turiste. Kada dolazite u Srbiju ne propustite posetu Srpske Patrijaršije. 

SPOMENIK DESPOTU STEFANU LAZAREVIĆU
despot-stefan-l

Spomenik despotu Stefanu Lazareviću se nalazi u selu Crkvine kod Mladenovca, u porti hrama sv. proroka Ilije, nalazi se mermerni spomenik sa srednjovekovnim natpisom o smrti despota Stefana Lazarevića. Spomenik pripada kategoriji spomenika kulture od izuzetnog značaja. Spomenik je u formi stuba od uglačanog belog mermera, visine 186 cm, širine 68 cm i debljine 26 cm. Najveći, glavni natpis pisan je kaligrafski na zapadnoj površini, ispod urezanog trokrakog krsta. Obeležje je podigao njegov pratilac Đurađ Zubrović odmah posle smrti despota Stefana 1427. godine.

ĆELE KULA – NIŠ

skull-tower-1

Ćele-kula je spomenik iz Prvog srpskog ustanka koji je u znak odmazde tadašnja Turska vlast u Srbiji izgradila od lobanja poginulih srpskih ratnika u bici na Čegru. Nalazi se na 4 km od centra Niša, na putu ka Niškoj Banji. Svrstana je u spomenike kulture od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju i danas predstavlja muzejski objekat. 

skull-tower2

Ćele Kula je proglašena za Kulturni Spomenik od izuzetnog značaja 1979. godine, zaštićena je od strane Republike Srbije.

KALEMEGDANSKA TVRDJAVA

kalemegdan

Kalemegdan je najveći Beogradski park.

Istovremeno je najznačajniji kulturno-istorijski kompleks, u kojem dominira Beogradska tvrđava iznad ušća Save u Dunav. Naziv Kalemegdan odnosi se samo na prostorni plato oko tvrđave koji je osamdesetih godina 19. veka pretvoren u park. Plato je, dok je tvrđava bila glavno vojno uporište Beograda, služio da se neprijatelj osmotri i sačeka za borbu; zbog toga i njegovo ime potiče od turskih reči kale – tvrđava i megdan – borba. Turci su Kalemegdan nazivali i Fićir-bajir što znači „breg za razmišljanje“.

Preuređivanje u park otpočelo je, posle predaje tvrđave Srbima (1867), po naređenju kneza Mihaila Obrenovića. Idejne skice za uređenje Kalemegdana napravio je prvi beogradski urbanista Emilijan Josimović. Zelenilo je zasađeno između 1873. i 1875. godine, kada je Beogradskom tvrđavom komandovao pukovnik Dragutin Žabarac, nekadašnji prvi ađutant kneza Mihaila Obrenovića.

Plansko uređivanje Kalemegdana je počelo 1890. godine. Tada je vojska predala park Beogradskoj opštini. Ondašnji predsednik opštine Nikola Pašić odobrio je prvi kredit za uređivanje Kalemegdana od 10.000 tadašnjih dinara. Godine 1905. pristupilo se proširivanju parka, uređivanjem Malog Kalemegdana, koji se prostirao od paviljona „Cvijeta Zuzorić“ do Zoološkog vrta.

Pre Prvog svetskog rata Kalemegdanski park završavao se na mestu gde su sada kamene stepenice (vode prema donjoj terasi). Zemljište iza ovih stepenica bilo je sve do 1929. potpuno neuređeno i obraslo korovom. Posle 1931. parkovske površine proširene su i na Gornji grad. U parku je postavljeno više spomenika poznatim kulturnim i javnim radnicima. Na Kalemegdanu se nalaze Vojni muzej, Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“, Gradski zavod za zaštitu spomenika kulture, Zoološki vrt, Rimski bunar, dečiji zabavni park, Grobnica narodnih heroja, veći broj sportskih igrališta i ugostiteljskih objekata i Prirodnjački muzej.

U septembru 2010. na Kalemegdanu u zahvalnost narodu Japana otkrivena je japanska česma.

BEOGRADSKI POBEDNIK

bgdoslobodioc

Godine 1912. Ivan Meštrović je projektovao monumentalnu fontanu koja je trebalo da se postavi na Terazijama, sa temom oslobođenje Srbije od Turaka. U centru bazena sa vodom zamislio je petostepeni stub, simbol petovekovnog ropstva pod Turcima, na čijem bi vrhu stajao „Pobednik“. Posle završetka Prvog svetskog rata odustalo se od izvođenja ovog projekta, pa je 1928. posle brojnih i žučnih rasprava oko toga da li naga muška skulptura treba biti u centru grada, „Pobednik“ postavljen na Kalemegdanu, povodom proslave desetogodišnjice proboja Solunskog fronta. Često se koristi kao simbol Beograda. 

 

SPOMENIK KNEZU MIHAJLU OBRENOVIĆU

knez_mihailo

Knez Miloš Obrenović (18. mart 1780 – 26. septembar 1860) je bio knez Srbije od 1815. do 1839. i od 1858. do 1860. Učestvovao je u Prvom srpskom ustanku i predvodio srpske ustanike u Drugom srpskom ustanku. Osnivač je dinastije Obrenovića. Za vreme njegove vladavine, Srbija je postala autonomna kneževina u okviru Osmanskog carstva. Knez Miloš je vladao autokratski, stalno odbijajući da ograniči i deli vlast, zbog čega je protiv njegove vlasti bilo podizano nekoliko buna. Tokom svoje vladavine, knez Miloš je bio najbogatiji čovek u Srbiji i jedan od najbogatijih na Balkanu.  

 

NARODNO POZORIŠTE

national-theatre

Narodno pozorište u Beogradu je pozorište u Beogradu koje se nalazi na Trgu Republike, u samom centru grada. Osnovano je 1868. godine, a u sadašnju zgradu, na mestu tadašnje Stambol kapije, uselilo se 1869. godine. U okviru njega funkcionišu umetničke jedinice Opera, Balet i Drama, a predstave se odigravaju na Velikoj sceni i Sceni Raša Plaović. Danas predstavlja jednu od najreprezentativnijih i najznačajnijih kulturnih institucija Srbije.

 

SPOMENIK KARAĐORĐU

kardjordje

Turci su ga zvali Karađorđe – Crni Đorđe. Bio je čobanin u Šumadiji, pa seoski trgovac stokom. Mladost je proveo odupirući se turskom nasilju, najpre kao hajduk, a kasnije kao hrabar ratnik u četi dobrovoljaca (frajkora) kapetana Radića Petrovića u austrijsko-turskom ratu 1788-1791.

Po povratku janičara u Beograd otišao je u hajduke i sa viđenim ljudima počeo da priprema otpor većih razmera. Izmakao je seči knezova i na zboru u Orašcu, početkom februara 1804. godine, izabran je za vođu ustanka. Povezao je ustaničku Srbiju sa Austrijom i Rusijom i stupio u sukob sa zvaničnom Turskom.

Rukovodio je bitkom na Mišaru i borbama za oslobođenje Beograda 1806. Posle samog ustanka, 1813. godine, prešao je u Austriju, a zatim u Rusiju. Ponovo se vratio u Srbiju juna 1817. godine, ali je u zoru, 25. jula, ubijen po nalogu kneza Miloša Obrenovića. Odsečena mu je glava i poslata sultanu kao dokaz Miloševe vernosti.

SPOMENIK –  ALPHONSE DE LAMARTINE 

Spomenik u čast velikog pesnika i političara Lamartina (1790-1869). Boravio je mnogo puta u Beogradu sredinom XIX veka i u Domu poslanika branio balkanske hrišćane mučene od strane Osmanlijskog Carstva. 

SPOMENIK – FRANCHET D’ESPEREY

Bronzani spomenik francuskom generalu, Luj Franše D’Eperea, koji je komandovao na Solunskom frontu  Srpskom četom u I svetskom ratu 1918, podignut je 1936 ( autor smpomenika je Risto Stijović). Deo autoputa je zvanično nazvan Bulevar Luja Franše D’Eperea po čuvenom Francuskom generalu. 

SABORNA CRKVA 

saborna-crkva-beograd

Saborna crkva je najstariji Beogradski hram. Njena geneza je vezana za vladavinu kralja Dragutina, kada 1284. godine Beograd dolazi pod srpsku vlast i kralj Dragutin podiže Sabornu crkvu Uspenja Presvete Bogorodice na Beogradskoj tvrđavi. Najveći domet u svom daljem razvoju ova srpska svetinja dostiže početkom XV veka u doba despota Stefana Lazarevića, kada Beograd postaje prestonica srpske države, a Saborna crkva, koju despot Stefan obnavlja i proširuje, postaje „presto mitropolije beogradske, egzarha sviju srpskih zemalja“.

Posle smrti despota Stefana Lazarevića, 1427. godine, u vreme mađarske vlasti, Saborna crkva nastavlja svoju misiju pod znatno otežanim uslovima. Turskim osvajanjem Beograda, 1521. godine, srpski narod je izgnan iz Beogradske tvrđave i proteran u Carigrad, a Saborna crkva je pretvorena u džamiju. U tom teškom vremenu, crkva Svetog Arhanđela Mihaila na prostoru Varoš-kapije, tada jedini preostali srpski hram u Beogradu, postaje Saborna crkva i sedište Mitropolije. U nastupajućim trovekovnim ratnim sukobima između turske i austrijske carevine za prevlast nad Srbijom i Beogradom, ova srpska svetinja je više puta pljačkana i razarana, ali uvek obnavljana. Tako je 1728. godine, za vreme srpskog Mitropolita Mojsija Petrovića, na mestu stare sagrađena nova Saborna crkva. Početkom XIX veka, u vreme srpskih ustanaka protiv Turaka i vaskresenja srpske države, ova stara crkva je bila toliko oronula da nije mogla da se obnovi, pa je knez Miloš Obrenović naredio 1836. godine da se ona poruši i na njenom mestu „izgradi nov, prostran i u svemu uzorni hram“. Nova Saborna crkva sagrađena je u periodu od 1837. do 1840. godine, po projektu pančevačkog arhitekte Adama Fridriha Kverfelda, rodom iz Hanovera.

Saborna crkva Svetog Arhanđela Mihaila u Beogradu spada u red najznačajnijih crkvenih, kulturnih i umetničkih spomenika srpskog naroda. Monumentalna po svom obliku, ona predstavlja izuzetno značajan spomenik crkvene arhitekture na tlu Srbije.

 

CRKVA SVETOG MARKA

sveti-marko

Crkva Svetog Marka na Tašmajdanu građena je od 1931. do 1940. godine u neposrednoj blizini stare crkve iz 1835. godine, prema planovima arhitekata Petra i Branka Krstića. Oblikovana je u duhu arhitekture srpsko-vizantijskog stila. Po opštem graditeljskom rešenju, arhitektonskim formama i polihromiji fasada, ovaj hram je najsrodniji manastiru Gračanici. Opremanje i ukrašavanje hrama još nije završeno.

U južnom delu naosa nalazi se sarkofag sa kostima cara Dušana, koje su prenesene iz njegove zadužbine manastira sv. Arhanđela kod Prizrena. Na severnoj strani je grobnica od belog mermera u kojoj su sahranjeni zemni ostaci patrijarha Germana Đorića. Poslednji kralj iz dinastije Obrenovića kralj Aleksandar Obrenović i njegova žena Draga Mašin su sahranjeni u kripti crkve. U crkvi se čuva jedna od najbogatijih zbirki srpskih ikona 18. i 19. veka.

Na mestu gde se nalazi današnja crkva svetog Marka na Tašmajdanu, 1830. godine, pročitan je sultanov hatišerif o priznavanju autonomije Srbiji unutar turske carevine. Na istom mestu stajala je stara crkva koju je podigao knez Miloš, te na taj način obeležio to istorijsko mesto. Stara crkva je uništena u bombardovanju Beeograda 1941. godine, ostaci su uklonjeni 1942. godine.

BAJRAKLI DŽAMIJA

bajrakli-dzamijaBajrakli džamija je sagrađena oko 1575. godine, kao jedna od 273 džamija i mesdžida (posebne islamske bogomolje), koliko ih je u tursko doba bilo u Beogradu (Putopisi Evlije Čelebije). Prvobitno se zvala Čohadži-džamija, po zadužbinaru, trgovcu čohom, Hadži-Aliji. Bajrakli džamija je jednoprostorna građevina sa kupolom i minaretom. U vreme austrijske vladavine (1717—1739) pretvorena je u katoličku crkvu (kada je i srušen najveći broj beogradskih džamija).

Po povratku Turaka, ponovo je džamija. Husein-beg, ćehaja (pomoćnik) glavnog turskog zapovednika Ali-paše, obnovio je bogomolju 1741. godine, pa se neko vreme zvala Husein-begova ili Husein-ćehajina džamija. Krajem 18. veka nazvana je Bajrakli-džamija, po barjaku koji se na njoj isticao kao znak za jednovremeni početak molitve u svim džamijama. Posle obnove u 19. veku, koju su preduzeli srpski knezovi, postaje glavna gradska džamija.

Nalazi se u ulici Gospodar Jevremovoj 11, a uz džamiju se nalazi i medresa, verska srednja škola. Bajrakli džamija je zapaljena 18. marta 2004, nakon martovskih nemira na Kosovu i Metohiji, kao „odgovor“ na paljenje srpskih crkava na Kosovu. Suđenje o odgovornosti za paljenje džamije nikada nije pokrenuto. Džamija je kasnije delimično obnovljena, i trenutno je jedina aktivna džamija u gradu Beogradu.

BEOGRADSKA SINAGOGA

sinagogaBeogradska sinagoga je, trenutno, jedina aktivna jevrejska bogomolja u Srbiji. Nalazi se u centru Beograda, u Ulici maršala Birjuzova 19.

Dana 15. juna 1924. godine, održana je ceremonija postavljanja kamena temeljca, kojom prilikom je pročitana i povelja napisana na hebrejskom i srpskom jeziku, a potpisana od kralja Aleksandra i kraljice Marije. Gradnja sinagoge je završena 1. novembra 1925, a zgrada je otvorena u leto 1926. godine i osveštao ju je rabin Šlang.

Sinagoga je izgrađena na zemljištu koje je Društvo beogradskih Jevreja Aškenaza kupilo od Grada. Prema zvaničnim planovima, zgrada je trebalo da sadrži sinagogu, ritualna kupatila, školu, kancelarije Društva i stanove za zaposlene u Društvu. U blizini današnje, do 19. veka, nalazila se druga aškenaska sinagoga koja je srušena radi urbanističkog razvoja.sinagoga-1

U početku, u ovoj sinagogi su se poštovali aškenaski rituali kongregacije beogradskih Jevreja koji su govorili Jidiš. Međutim, danas ona služi maloj zajednici Sefarda koji su ostali u Beogradu, preživevši holokaust. Službe se redovno održavaju petkom uveče, subotom ujutru i na jevrejske praznike. Glava ove sinagoge je glavni rabin Srbije − Isak Asiel.

Na teritoriji Beograda, u Zemunu, danas se nalazi još jedna sinagoga, podignuta 1850. godine.

NAJVEĆI SRPSKI PRAVOSLAVNI HRAM SVETI SAVA 

Hram Svetog Save je najveći srpski pravoslavni hram, najveći pravoslavni hram na Balkanu i jedna od najvećih pravoslavnih crkava na svetu. On se nalazi u istočnom delu Svetosavskog trga, na opštini Vračar, u Beogradu. Podignut je na mestu za koje se smatra da je Sinan paša 1595. godine spalio mošti svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve. Izgradnja crkve je finansirana isključivo dobrovoljnim prilozima. Nedaleko od hrama je parohijski dom, a tu će se nalaziti i predviđena zgrada patrijaršije. Ovaj spomen-hram predstavlja organski deo savremene živopisne siluete Beograda, čineći jedno od njegovih glavnih obeležja.


REZIDENCIJA KNJEGINJE LJUBICE 

Sagrađen je 1829-1831. pod nadzorom Hadži-Nikole Živkovića, pionira srpskog neimarstva u prvoj polovini 19. veka. Po nalogu kneza Miloša Obrenovića podignut je za stanovanje njegove porodice, kneginje LJubice i sinova – Milana i Mihaila. Zgrada je do danas sačuvana kao najreprezentativnija gradska kuća iz prve polovine 19. veka. U arhitektonskoj obradi sadrži sve odlike orijentalnog građevinarstva, varijante tzv. srpsko-balkanskog stila, ali sa dekorativnim elementima klasicizma koji najavljuju uticaj Zapada na domaću arhitekturu u prvom periodu obnove srpske države.knjeginja-ljubica

Od dolaska na vlast Aleksandra Karađorđevića 1842. godine, pa nadalje, zgrada je služila kao Licej, Kasacioni i Apelacioni sud, Umetnički muzej, Crkveni muzej, Dom staraca i starica, Zavod za zaštitu spomenika kulture Srbije, a sada je u sastavu Muzeja grada Beograda i koristi se za izlaganje muzejskog materijala i slikarskih izložbi. Stalnu postavku u Konaku čini originalni nameštaj, rađen u orijentalno-balkanskom stilu kao i drugim stilovima onog vremena (klasicizam, bidermajer, neobarok).

KONAK KNEZA MILOŠA 

Konak kneza Miloša u Topčideru je konak koji je za Miloša Obrenovića podignut 1831. godine, nakon što je Srbija dobila autonomni status u okviru Osmanskog carstva, a knez Miloš nasledno kneževsko dostojanstvo. Ispred ovog zdanja je jedan od najstarijih i najlepših platana u Evropi, zaštićen kao prirodna retkost (ima više od 160 godina).

konak-k-milosaPosle konaka za svoju ženu i decu u beogradskoj varoši, knez Miloš Obrenović podigao je 1831-1834. i za sebe konak u Topčideru.

Prilikom proslave 150-godišnjice Prvog srpskog ustanka (1954), u Konaku je otvoren Muzej Prvog srpskog ustanka sa tematikom posvećenom čitavom periodu oslobodilačkih borbi protiv Turaka (od 1804. do drugog hatišerifa 1839). Eksponati Muzeja poslužili su kao polazna osnova za formiranje Istorijskog muzeja Srbije, 1963.

RODNA KUĆA MILOŠA OBRENOVIĆA 

Kuća Miloša Obrenovića je konak koji se nalazi u Gornjoj Crnući u opštini Gornji Milanovac i ubraja se u spomenike kulture od izuzetnog značaja. Gornja Crnuća se može smatrati prvom ali privremenom prestonicom Srbije jer je knez Miloš iz nje dve godine prestolovao Srbijom. Ova kuća je od izuzetnog značaja i zbog toga što je u njoj doneta odluka o podizanju Drugog srpskog ustanka. Stalna postavka u kući sadrži kopije dokumenata, reprodukcije fotografija i nekoliko originalnih eksponata vezanih za ustanički period. Jedan deo konaka ima očuvan autentični ambijent, ognjište sa delom pokućstva i zidanu kaljevu peć.

KRALJEVSKA PALATA PORODICE KARAĐORĐEVIĆ

www.royalfamily.org

karadjordjeviciBeli dvor se nalazi u istom kompleksu kao i Kraljevski dvor i naručen je po zapovesti Njegovog Veličanstva Kralja Aleksandra I. Beli dvor izgrađen je sa privatnim sredstvima kralja Aleksandra I kao rezidencija za njegova tri sina NJ. K. V. Prestolonaslednika Petra (budućeg kralja Petra II i otac NJ.K.V. Prestolonaslednik Aleksandar), Princa Tomislava i Andreja.

Kralj Aleksandar I je predvideo da će njegova tri sina, imati sopstveni privatni smeštaj u starosti.Ubistvo NJ.V. Kralja Aleksandra I u Marseju 1934. godine  odvojila je kralja od njegove porodice, stavljajući sudbinu njegovih sinova na potpuno drugi put. Mladi Kralj Petar II je postao novi gospodar kompleksa na Dedinju i nastavio da živi u Kraljevskom dvoru sa majkom Njeno Visočanstvo  kraljicom Marijijom i njegova dva brata. Završetak izgradnje Belog dvora  je nadzirao Kralj Petar II veliki stric Princ regent Pavle.
Beli dvor je skoro četiri godine građen (1934-1937) i postao  je zvanična rezidencija na korišćenje  NJ. K. V. Knezu Pavlu Namesniku sa svojom porodicom dok se čekao dolazak Kralja Petra II.

Arhitekta Belog Dvora bio je Aleksandar Đorđević. U prizemlju ove klasicističke palate, predstavlja  kuću sa velikim brojem sala  i salona opremljenih u stilu Luja XV i Luja XVI sa velikim venecijanskom lusterima. Tu se nalazi i biblioteka i formalna „Čipendail“ stilska trpezarija. Na prvom spratu se nalaze stanovi i do njih se dolazi velikim stepenicama gde se nalazi galerija sa pogledom na salu. U potkrovlju se nalaze dodatne sobe i manje biblioteke. 

KRALJEVSKI MAUZOLEJ OPLENAC 

Godine 1903. Kralj Petar I Karađorđević je izabrao mesto 337 metara visoko, na vrhu Oplenca kao lokaciju za svoju zadužbinu, crkvu Sv. Đorđa. 1. maja 1910. godine započeta je gradnja crkve, prema planovima Koste J. Jovanovića. U jesen 1912. godine crkva je već bila skoro dovršena i čekala na osvećenje. Arhiepiskop srpski Dimitrije je osveštao crkvu.oplenac

U zatišjima između balkanskih ratova 1913. godine i Prvog svetskog rata 1914. godine nastupio je zastoj u dovršenju crkve. Kada je Austrougarska okupirala Srbiju, pred zimu 1915. godine, crkva je bila izložena brutalnom pljačkanju – skinut je i odnet bakarni pokrivač sa kubeta i krovova, kao i bakarna ukrasna oplata sa portala. Nestali su i gromobran, zvona. Polupani su mnogi prozori, mermerni stubići i ornamenti. Pod izgovorom da tu može biti sklonjena važna arhiva, okupatori su oskrnavili grobove u kripti.

Po povratku u oslobođenu Otadžbinu i stvaranju Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Kralj Petar nije dočekao da vidi svoju zadužbinu konačno završenu. Umro je 16. avgusta 1921. godine, a njegov naslednik, Kralj Aleksandar I Karađorđević, lično se starao o njenom završetku. Crkva je ponovo osveštana 9. septembra 1930. U njoj je obavljano bogosluženje do 1947.

SPOMENIK NEZNANOM JUNAKU

Spomenik Neznanom junaku na Avali je monumentalni mauzolej na vrhu planine Avala na jugoistoku Beograda (opština Voždovac). Tvorac ovog spomenika je hrvatski i jugoslovenski vajar Ivan Meštrović. Podignut je 1938. godine.

spomenik-neznanom-junakuDo mauzoleja vodi monumentalno stepenište. Nalazi se na visini od 511 metara nadmorske visine i predstavlja vidikovac Beograda.

Spomenik je sagrađen između 1934. i 1938. na mestu nekadašnje srednjevekovne tvrđave Žrnov. Za izgradnju je iskorišćeno 8000 m³ crnog jablaničkog mermera. Građevina je projektovana u neoklasičnom stilu u formi grčkog hrama. Kao inspiraciju Meštrović je koristio grobnicu Kira II u Pasargadu u Persiji. Grob leži na pet uspravnih blokova granita i okružen je karijatidama koje nose krov. Ovih osam skulptura simbolizuju majke vojnika i narode i regije Kraljevine Jugoslavije. To su: Šumadinka, Panonka-Vojvođanka, Crnogorka, Kosovka, Dalmatinka, Zagorka, Slovenka i Makedonka.

Predsednik Srbije ovde, na praznik Dana državnosti Srbije, 15. februara, odaje počast svim srpskim vojnicima poginulim u ratovima.

Spomenik Neznanom Junaku je proglašen za spomenik od Izuzetnog Kulturnog značaja 1987. godine, zaštićen od strane Republike Srbije.  

KUĆA KRSMANOVIĆA

Ova zgrada podignuta je zapravo kao porodična kuća beogradskog trgovca Joce M. Markovića 1885. godine, a projektovao ju je u stilu akademizma arhitekta Jovan Ilkić, tada mladi službenik u Ministarstvu građevina. Inače, Ilkićje projektovao još nekoliko velelepnih građevina u samom centru grada, a među značajnijim su Narodna skupština, hotel „Moskva“ i Oficirski dom u Kralja Milana (SKC).kuca-krsmanovica

Tri godine nakon izgradnje kuća je, kao odbitak od dugoročnog duga kragujevačke kompanije „Marko O. Marković“, ustupljena poznatom trgovcu, izvozniku šljiva i uvozniku soli Aleksi Krsmanoviću. On je živeo u njoj sve do smrti 1914. godine, a zgradu, kao i čitavo imanje, zaveštao je srpskom narodu, odnosno poklonio ju je državi kao zadužbinu. Uz odobrenje kralja Aleksandra zadužbina je i zvanično osnovana 1924. godine sa ciljem da se od njenog prihoda podižu domovi za siročad po celoj zemlji, s obzirom na to da ovaj trgovac i njegova žena nisu imali dece.

Ovo zdanje u centru grada opisano je jednom kao „mali dvorac neobaroka i jedan od najlepših spomenika ove vrste u Srbiji“. U tom „dvorcu“ 1. decembra 1918. godine svečano je proglašeno ujedinjenje Srba, Hrvata i Slovenaca u zajedničku državu Kraljevinu SHS. Tom prilikom ovde se uselio regent, kasnije kralj, Aleksandar I Karađorđevići tu mu je bilo sedište naredne četiri godine. Naime, gradski dvorovi tada su bili oštećeni u Prvom svetskom ratu i nisu mogli da se koriste, pa je za vreme njihove popravke za tu namenu služila kuća Alekse Krsmanovića. Nakon njegovog iseljenja do danas, zgrada je promenila nekoliko namena.

KAPETAN MIŠINO ZDANJE 

Kapetan-Mišino zdanje je jedna od najpoznatijih građevina u Beogradu, u kojoj je smešten Rektorat Univerziteta u Beogradu i deo Filozofskog fakulteta.

Zgrada je građena od 1858. do 1863. godine kao privatna palata, prema planovima češkog arhitekte Jana Nevole. Prvobitno je bila predviđena da služi kao dvor Đorđa Karađorđevića, Karađorđevog unuka, koji je bio oženjen Sarom, najmlađom kćerkom kapetana Miše Anastasijevića. Međutim, nakon završetka izgradnje, kapetan Miša je poklonio ovo zdanje svojoj domovini u obrazovne svrhe. U zgradu je 1863. preseljena Velika škola, a danas je ona sedište Beogradskog univerziteta.kapetan-misa

Preko puta zgrade nalazi se Univerzitetski park.

Sredinom 2009. godine započeti su radovi na obnovi zgrade.

Kapetan Mišino zdanje je proglašeno Spomenikom od Izuzetnog značaja 1979. godine, zaštićeno je od strane Republike Srbije.  

MUZEJ VUKA STEFANOVIĆA KARADŽIĆA I DOSITEJA OBRADOVIĆA

Vukov i Dositejev muzej osnovan je 1949. Nalazi se u zgradi nekadašnje Velike škole, koju je kao Licej otvorio 1808. veliki srpski prosvetitelj i prvi srpski ministar prosvete Dositej Obradović. Muzej ima stručnu biblioteku, sa manjom čitaonicom i sastoji se iz dva dela – u prizemlju je deo posvećen Dositeju Obradoviću, a na spratu deo o životu i delu Vuka Stefanovića Karadžića.

dositej-i-vukZaostavštinu Vuka Karadžića otkupila je svojevremeno srpska država od njegove kćerke Mine Vukomanović. Ovamo su prenesene i sve lične i porodične stvari Vuka Karadžića čuvane u Narodnom muzeju, kao i jedan deo arhivskog materijala iz zaostavštine pohranjene u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti – diplome, posetnice, razne zabeleške, računi i recepti.

Lične stvari, biblioteka i rukopisi Dositeja Obradovića odneti su na različite strane 1813. godine, pa je bilo teže sakupiti autentičan materijal za muzejsku postavku. U Irigu su pronađene knjige u biblioteci manastira Hopovo iz doba kada je u njemu bio Dositej Obradović. Na jednoj je i originalni Dositejev zapis o tome da je knjigu pričitao.

Zgradu se sagradio nepoznati, bogati Turčin početkom 18. veka. Predstavlja tipičan primerak gradske stambene kulture iz tog vremena. Kuća je podeljena na dve nezavisne građevinske celine:

  • Selamluk – deo za muškarce sa tipičnim divanom i
  • Harem – deo za žene.

Svaki od ovih delova je imao sopstvene ulaze i posebna stepeništa.

Oslobođenjem Beograda 1806. godine stvoreni su uslovi da se ovde 1808. otvori Velika škola preteča univeziteta. Škola je radila do 1813. Dositej je bio osnivač a Vuk jedan od prvih 30 učenika!

Današnji muzej je u prostoru selamluka.

RODNA KUĆA VUKA STEFANOVIĆA-KARADŽIĆA

Prilikom izrade etno-parka naročita pažnja bila je posvećena želji da se trajno obeleži i sačuva uspomena na Vuka i njegovo delo, kao i da se očuvaju prirodna sredina i prostorne vrednosti. 1933. godine na mestu gde je bila kuća porodice Vuka Karadžića podignuta je spomen-kuća, dvodelna brvnara, delom nad podrumom, strmog krova pokrivenog šindrom. Jedan deo brvnare čine kuća i soba, a drugi vajat, kačara i koš za kukuruz. Kuća je odeljenje sa otvorenim ognjištem, pokućstvom i posuđem, karakterističnim za kuće iz 19. veka. U sobi se nalaze krevet, sto, klupa, ikone, gusle i Vukov portret iz 1816. godine, rad Pavela Đurkovića.vukova-rodna--kuca

Povodom 100 godina Vukove smrti (1964. godine) studentske radne brigade na radnoj akciji „Tršić 64“ su podigle amfiteatar sa pozornicom, koji odgovara potrebama organizovanja Vukovog sabora i Đačkog Vukovog sabora, a 1987. godine Tršić dobija celovit izgled kao kulturno-istorijsko spomenička celina. Takođe je izgrađen put od Vukove kuće do manastira Tronoša.

Od nedavno u Tršiću je zaživeo i seoski turizam pretvaranjem porodičnih kuća u atraktivne objekte namenjene za smeštaj gostiju, tako da je sad moguće posetiti ovo živopisno mesto i ostati u njemu par dana i uživati u čarima domaće kuhinje kao i prirodnog seoskog ambijenta.

Rodna kuća Vuka Stefanovića – Karadžića je proglašena Spomenikom od Izuzetnog Kulturnog značaja 1979. godine, zaštićena je od strane Republike Srbije.  

Pretraga

Rezervacija smeštaja

Reklame

Book your ride from airport, to any desired destination in Serbia +381 11 660-10-17 Uluguru Tours, tour company & safaris Royal Tour N Travel Radio stanice uzivo
Advertisement